Nhân dịp nước Mỹ 250 năm, Các nhân vật tiên phong AI được vinh danh tại Hội nghị Nước Mỹ 250 năm do BGF tổ chức tại toà nhà cao quý Loeb House, Đại học Harvard, ngày 1/5/2026 và họ sẽ là các diễn giả của Hội nghị. Dưới đây là bản dịch tiếng Việt được thực hiện bởi ChatGPT.
America at 250: AI Pioneers
Những Nhà Tiên Phong AI Định Hình Nước Mỹ trong Kỷ nguyên Trí tuệ Nhân tạo
Được vinh danh tại Hội nghị America at 250
Loeb House, Đại học Harvard · Cambridge, Massachusetts · Ngày 1 tháng 5 năm 2026
Lời mở đầu
Nhân dịp 250 năm Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, Boston Global Forum và AI World Society trân trọng vinh danh 50 nhà khoa học, nhà công nghệ, học giả và nhà lãnh đạo đang góp phần định hình mạnh mẽ nhất vai trò của nước Mỹ trong Kỷ nguyên Trí tuệ Nhân tạo – và qua đó, góp phần định hình tương lai quản trị AI của thế giới.
Trong khuôn khổ vinh danh này, khái niệm “AI Pioneer” bao gồm các nhà nghiên cứu nền tảng, những người xây dựng các hệ thống AI quy mô lớn, và những kiến trúc sư của quản trị, an toàn, và lòng tin dân chủ trong Kỷ nguyên AI.
Kỷ nguyên AI không còn là một viễn cảnh xa xôi. Đó là thực tại quyết định của hiện tại – đang tái định hình y học, giáo dục, quốc phòng, dân chủ và kinh tế với tốc độ và quy mô chưa từng có. Nước Mỹ đang đứng trước một thời khắc bản lề: hoặc tiếp tục dẫn dắt thế giới trong việc phát triển và quản trị AI theo các giá trị dân chủ và phẩm giá con người, hoặc để vai trò ấy rơi vào tay những khuôn khổ không cùng chia sẻ các giá trị đó.
Năm mươi nhà tiên phong được vinh danh trong danh sách này đang góp phần quyết định hướng đi ấy. Họ đang xây dựng các hệ thống AI, định hình các khuôn khổ quản trị, bảo vệ các giá trị dân chủ, và chứng minh qua công trình của mình rằng Kỷ nguyên AI có thể – và phải – là một kỷ nguyên của thịnh vượng con người.
Khi nước Mỹ đánh dấu 250 năm tự do và tự quản dân chủ, sự vinh danh này vừa là một lễ kỷ niệm, vừa là một lời hiệu triệu. Những người dẫn dắt AI hôm nay đang gánh vác một trách nhiệm lớn lao không kém bất kỳ thế hệ nhà đổi mới Mỹ nào trước đó. Những lựa chọn của họ – về an toàn, công bằng, minh bạch và trách nhiệm giải trình dân chủ – sẽ góp phần định hình 250 năm tiếp theo.
Sự vinh danh này được khởi xướng và tuyển chọn bởi Nguyễn Anh Tuấn, Nhà sáng lập AI World Society, đồng thời là Đồng sáng lập, Đồng Chủ tịch và CEO của Boston Global Forum, cùng các đồng nghiệp của ông tại BGF. Nhiều giáo sư uy tín đã đề cử Nguyễn Anh Tuấn là một trong 50 AI Pioneers, ghi nhận những đóng góp kéo dài suốt một thập niên của ông trong việc xây dựng các khuôn khổ AIWS, AIWS Social Contract, và BGF–AIWS Family. Tuy nhiên, với vai trò đồng tác giả và đồng khởi xướng của ông, Nguyễn Anh Tuấn đã quyết định không đưa tên mình vào danh sách.
Sự kiện vinh danh những nhà tiên phong đang dẫn dắt kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Ảnh: BGF
Tiêu chí lựa chọn
- Vai trò lãnh đạo và ảnh hưởng tại Hoa Kỳ
Người được lựa chọn phải có những đóng góp quan trọng nhất được thực hiện tại Hoa Kỳ hoặc thông qua các định chế có trụ sở tại Hoa Kỳ.
- Mức độ liên quan đến Kỷ nguyên AI
Công trình phải trực tiếp góp phần định hình, quản trị, xây dựng hoặc phân tích một cách nền tảng trí tuệ nhân tạo và tác động của nó đối với xã hội, dân chủ, kinh tế, y tế, giáo dục hoặc an ninh.
- Tác động mang tính chuyển đổi
Đóng góp phải tạo nên sự thay đổi căn bản trong một lĩnh vực, vượt lên trên những cải tiến từng phần, với ảnh hưởng được cảm nhận ở quy mô quốc gia hoặc toàn cầu.
- Độ bao quát liên ngành
Danh sách trải rộng trên sáu lĩnh vực nhằm phản ánh toàn diện vai trò lãnh đạo AI của nước Mỹ: nghiên cứu, quản trị, y tế, kinh tế, giáo dục và an ninh.
- Gắn kết với các giá trị dân chủ
Ưu tiên dành cho những người đã gắn công trình của mình với các giá trị dân chủ, phẩm giá con người, công bằng và lợi ích công.
I. AI Research & Science – Những Kiến trúc sư của Kỷ nguyên AI
- Jeff Dean – Hạ tầng và Hệ thống AI
Google Senior Fellow và SVP; người thiết kế TensorFlow và chip TPU của Google; đồng sáng lập Google Brain; xây dựng hạ tầng cốt lõi cho việc triển khai AI ở quy mô toàn cầu.
Thời kỳ đóng góp nổi bật: 1990s–nay
- John Hopfield – Mạng Nơ-ron và Vật lý của AI
Nhà vật lý Princeton; người phát minh Hopfield Networks, mô hình nền tảng cho trí nhớ kết hợp và là nguồn cảm hứng quan trọng cho học sâu hiện đại; nhận Giải Nobel Vật lý 2024.
Thời kỳ: 1980s–nay
- Chelsea Finn – Meta-Learning và AI Robotics
Giáo sư Stanford; người tiên phong của Model-Agnostic Meta-Learning (MAML), cho phép AI học nhiệm vụ mới từ số lượng ví dụ rất ít; tiếng nói hàng đầu về AI có khả năng khái quát hóa và AI hiện thân.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Judea Pearl – AI Nhân quả và Suy luận Bayes
Giải Turing 2011; người nhận World Leader in AIWS Award; cha đẻ của Bayesian Networks và khung suy luận nhân quả hiện đại, đặt nền móng cho cách AI lý giải thế giới trong điều kiện bất định; tác giả cuốn The Book of Why.
Thời kỳ: 1980s–nay
- Vint Cerf – Internet và Hạ tầng cho AI
Đồng thiết kế TCP/IP, nền tảng làm nên Internet hiện đại; được công nhận rộng rãi là một trong những “Người cha của Internet”; người nhận World Leader in AIWS Award.
Thời kỳ: 1970s–nay
- Yann LeCun – Học sâu và Thị giác Máy tính
Người phát triển Convolutional Neural Networks, nền tảng cho nhận diện hình ảnh, xe tự hành, và nhiều ứng dụng AI hiện đại; Chief AI Scientist tại Meta.
Thời kỳ: 1980s–nay
- Fei-Fei Li – Thị giác Máy tính và AI Lấy con người làm trung tâm
Người tạo ra ImageNet, bộ dữ liệu khởi phát cuộc cách mạng học sâu; một trong những tiếng nói hàng đầu về AI lấy con người làm trung tâm tại Stanford.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Andrew Ng – Học sâu và Giáo dục AI
Người tiên phong về học sâu tại Google Brain và Baidu; đồng sáng lập Coursera; góp phần dân chủ hóa giáo dục AI cho hàng triệu người trên toàn cầu.
Thời kỳ: 2000s–nay
- Sam Altman – Generative AI
CEO của OpenAI; đưa ChatGPT đến với công chúng, khiến AI tạo sinh trở thành một lực lượng chuyển hóa sâu rộng của xã hội.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Cynthia Breazeal – Robot Xã hội và Tương tác Người–AI
Giáo sư MIT; người tiên phong trong lĩnh vực robot xã hội; tạo ra Kismet và Jibo; sáng lập MIT RAISE, thúc đẩy giáo dục AI ở quy mô lớn.
Thời kỳ: 1990s–nay
II. AI Governance, Democracy & Ethics – Bảo đảm AI Phục vụ Nhân loại
- Andrej Karpathy – Học sâu, AI Tự lái và Giáo dục AI
Thành viên sáng lập OpenAI; người tạo ra khóa học Stanford CS231n đào tạo một thế hệ nhà nghiên cứu AI; lãnh đạo Tesla Autopilot Vision với vai trò Director of AI; sáng lập Eureka Labs; được Time vinh danh là một trong những người có ảnh hưởng nhất trong AI năm 2024.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Alex Pentland – Khoa học Dữ liệu và Quản trị AI
Giáo sư Toshiba tại MIT, Fellow của Stanford HAI; người tiên phong trong Data Science, Computational Social Science, và AI Governance; có ảnh hưởng tới GDPR, SDGs, và AIWS Social Contract.
Thời kỳ: 1980s–nay
- Daniela Rus – Robotics và AI
Giám đốc CSAIL tại MIT; nhà nghiên cứu hàng đầu về robot và trí tuệ nhân tạo; tiếng nói uy tín về AI vì sự thịnh vượng con người.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Alondra Nelson – Chính sách AI và Công bằng
Quyền Giám đốc OSTP Nhà Trắng; kiến trúc sư của Blueprint for an AI Bill of Rights; người nhận World Leader in AIWS Award.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Timnit Gebru – Công lý Thuật toán và Đạo đức AI
Đồng tác giả nghiên cứu mang tính bước ngoặt về thiên lệch trong hệ thống nhận diện khuôn mặt; sáng lập DAIR Institute; một trong những tiếng nói trung tâm của công bằng thuật toán.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Joy Buolamwini – Công lý Thuật toán
Sáng lập Algorithmic Justice League; nghiên cứu của bà phơi bày thiên lệch chủng tộc và giới tính trong nhận diện khuôn mặt.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Stuart Russell – An toàn AI và Alignment
Tác giả giáo trình AI kinh điển; sáng lập Center for Human-Compatible AI tại Berkeley; nhà tư tưởng hàng đầu về AI alignment.
Thời kỳ: 1980s–nay
- Kate Crawford – AI và Xã hội
Senior Principal Researcher tại Microsoft; tác giả Atlas of AI; công trình của bà định hình nhận thức toàn cầu về quyền lực, xã hội và các hệ quả vật chất của AI.
Thời kỳ: 2000s–nay
- Shoshana Zuboff – Chủ nghĩa Tư bản Giám sát
Giáo sư Harvard; tác giả The Age of Surveillance Capitalism; một trong những tiếng nói quan trọng nhất về tác động của dữ liệu và AI đối với xã hội dân chủ.
Thời kỳ: 2000s–nay
- Eric Schmidt – AI và An ninh Quốc gia
Cựu CEO và Chủ tịch Google; Chủ tịch National Security Commission on AI; người cổ xúy mạnh mẽ cho vai trò lãnh đạo AI của các nền dân chủ.
Thời kỳ: 2000s–nay
- Peter Shor – Điện toán Lượng tử và Mật mã cho Kỷ nguyên AI
Giáo sư MIT; người phát minh Shor’s Algorithm, tái định hình nền tảng mật mã của tương lai.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Cynthia Dwork – Differential Privacy và Công bằng Thuật toán
Giáo sư Gordon McKay về Khoa học Máy tính tại Harvard; đồng phát minh differential privacy, nền tảng cho bảo vệ dữ liệu hiện đại và nhiều hệ thống công trọng yếu.
Thời kỳ: 1990s–nay
III. AI & Health, Biology & Medicine – AI vì Sự Thịnh vượng của Con người
- Jennifer Doudna – CRISPR và Genomics
Đồng phát triển công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR-Cas9; nhận Giải Nobel Hóa học 2020.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Eric Lander – Genomics và Chính sách Khoa học
Một trong những lãnh đạo chính của Human Genome Project; giám đốc sáng lập Broad Institute; Cố vấn Khoa học của Tổng thống Biden.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Katalin Karikó – Y học mRNA
Người tiên phong của công nghệ mRNA; nhận Giải Nobel 2023; công trình của bà đặt nền tảng cho các vaccine mRNA hiện đại.
Thời kỳ: 1980s–nay
- Eric Topol – AI và Y học
Sáng lập Scripps Research Translational Institute; tiếng nói hàng đầu về y học tăng cường bởi AI; tác giả Deep Medicine.
Thời kỳ: 2000s–nay
- Robert Desimone – Khoa học Thần kinh và Brain-AI
Giám đốc McGovern Institute for Brain Research, MIT; công trình của ông kết nối khoa học thần kinh với AI.
Thời kỳ: 1980s–nay
- Regina Barzilay – AI và Ung thư học
Giáo sư MIT; MacArthur Fellow; phát triển các hệ thống AI dự đoán ung thư vú sớm; người đầu tiên nhận AAAI Squirrel AI Award trị giá 1 triệu USD.
Thời kỳ: 2000s–nay
- Isaac Kohane – AI và Tin học Y sinh
Chủ nhiệm Bộ môn Tin học Y sinh tại Harvard Medical School; người tiên phong về y học cá thể hóa dựa trên AI; đồng tác giả The AI Revolution in Medicine.
Thời kỳ: 1990s–nay
IV. AI & Economy, Business & Innovation – Kiến tạo Nền kinh tế AI
- Jensen Huang – Phần cứng và Hạ tầng AI
Sáng lập NVIDIA; GPU của NVIDIA trở thành hạ tầng cốt lõi cho cuộc cách mạng AI hiện đại.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Dario Amodei – AI An toàn và Có ích
Đồng sáng lập Anthropic; một trong những tiếng nói hàng đầu về AI safety và AI vì lợi ích con người.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Larry Page – AI và Trí tuệ Tìm kiếm
Đồng sáng lập Google; người đồng kiến tạo PageRank và kỷ nguyên tìm kiếm thông minh.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Sergey Brin – AI và Kiến trúc Thông tin
Đồng sáng lập Google; công trình của ông góp phần xây nên hệ sinh thái tri thức số toàn cầu mà AI hiện đại dựa vào.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Satya Nadella – AI và Doanh nghiệp
CEO Microsoft; một trong những người đưa AI vào trung tâm của doanh nghiệp hiện đại ở quy mô toàn cầu.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Jeff Bezos – Điện toán Đám mây và Hạ tầng AI
Sáng lập Amazon và AWS; hạ tầng đám mây do ông xây dựng là nền tảng cho rất nhiều hệ thống AI.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Marc Benioff – AI và Kinh doanh Có đạo đức
CEO Salesforce; người cổ xúy cho AI đạo đức, chủ nghĩa tư bản của các bên liên quan, và công nghệ vì lợi ích xã hội.
Thời kỳ: 2000s–nay
V. AI, Education & Social Sciences – AI cho Tri thức và Xã hội
- John Schulman – Agentic AI và Reinforcement Learning
Đồng sáng lập OpenAI; phát minh PPO, thuật toán cốt lõi trong huấn luyện nhiều hệ thống AI hiện đại; người tiên phong của RLHF.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Sal Khan – AI và Giáo dục
Sáng lập Khan Academy; ra mắt Khanmigo, một trong những nền tảng gia sư AI triển vọng nhất.
Thời kỳ: 2000s–nay
- John Preskill – Thông tin Lượng tử và Điện toán Lượng tử
Giáo sư Caltech; người đặt nền móng cho khoa học thông tin lượng tử hiện đại.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Daphne Koller – AI và Giáo dục Trực tuyến
Đồng sáng lập Coursera; người tiên phong về probabilistic graphical models; góp phần đổi mới giáo dục trực tuyến toàn cầu.
Thời kỳ: 2000s–nay
- Robert Putnam – Vốn Xã hội và AI Dân chủ
Nhà khoa học chính trị Harvard; tác giả Bowling Alone; công trình của ông rất quan trọng để hiểu AI tác động đến cộng đồng và dân chủ ra sao.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Sherry Turkle – Công nghệ, Bản sắc và Xã hội
Giáo sư MIT; nhà nghiên cứu hàng đầu về quan hệ giữa con người và công nghệ.
Thời kỳ: 1980s–nay
- Beth Simone Noveck – Quản trị AI và Đổi mới Dân chủ
Giáo sư Northeastern; Giám đốc The GovLab; cựu Phó CTO của Hoa Kỳ; một trong những kiến trúc sư của các khuôn khổ quản trị AI thực tiễn trong chính quyền.
Thời kỳ: 2000s–nay
VI. AI, Security & Defense – Bảo vệ Dân chủ trong Kỷ nguyên AI
- Paul Nakasone – An ninh mạng và Quốc phòng AI
Cựu Tư lệnh U.S. Cyber Command và Giám đốc NSA; kiến trúc sư của chiến lược defend forward.
Thời kỳ: 2010s–nay
- Michèle Flournoy – AI và An ninh Quốc gia
Cựu Thứ trưởng Quốc phòng; tiếng nói hàng đầu về ứng dụng AI có trách nhiệm trong quốc phòng.
Thời kỳ: 2000s–nay
- James Clapper – Tình báo và AI
Cựu Giám đốc Tình báo Quốc gia; đóng vai trò định hình việc cộng đồng tình báo Hoa Kỳ ứng dụng AI trong khuôn khổ giám sát dân chủ.
Thời kỳ: 2000s–2017
- Herbert Lin – AI, An ninh mạng và Chính sách
Senior Research Scholar tại Hoover Institution, Stanford; chuyên gia hàng đầu về chính sách an ninh mạng, AI trong chiến tranh, và quản trị vũ khí tự hành.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Katharine Hicks – AI và Chính sách Quốc phòng
Thứ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ; người thúc đẩy việc ứng dụng AI có trách nhiệm trong quốc phòng.
Thời kỳ: 2020s–nay
- Bruce Schneier – An ninh mạng và AI Trust
Nhà mật mã học và chuyên gia an ninh số hàng đầu; công trình của ông là nền tảng cho lòng tin trong các hệ thống số và AI.
Thời kỳ: 1990s–nay
- Paul Scharre – Vũ khí Tự hành và Đạo đức AI
Giám đốc Nghiên cứu tại CNAS; tác giả Army of None; người cổ xúy hàng đầu cho việc duy trì kiểm soát của con người đối với AI trong chiến tranh.
Thời kỳ: 2010s–nay
Ghi chú về Danh sách
Không có danh sách 50 người nào có thể bao quát trọn vẹn mọi đóng góp. Sẽ luôn còn những tên tuổi lớn khác như Robert Kahn, Yoshua Bengio, Geoffrey Hinton, cùng nhiều nhà nghiên cứu mà những đóng góp lớn nhất của họ có thể vẫn còn ở phía trước.
Boston Global Forum và AI World Society công bố danh sách này không như một phán quyết cuối cùng, mà như vừa là một sự ghi nhận, vừa là một lời thách thức – đối với những người được vinh danh, và đối với chính nước Mỹ.
Những quyết định quản trị AI hôm nay sẽ tạo ra những quỹ đạo lâu dài không kém gì những quyết định lập quốc trước đây. Những người đưa ra các quyết định ấy với trí tuệ và trách nhiệm sẽ góp phần định hình 250 năm tiếp theo của nước Mỹ.
“Điểm bản lề không phải là một ẩn dụ. Đó là một hạn chót. Những khuôn khổ quản trị đang được thiết lập ngay lúc này sẽ tạo ra các quỹ đạo phụ thuộc bền lâu như chính Hiến pháp.” – America at 250: A Beacon for the AI Age, Lời mở đầu
World AI Pioneers Award
Vào tháng 9 năm 2026, tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York, Boston Global Forum sẽ khởi động World AI Pioneers Award – một sự ghi nhận toàn diện ở quy mô toàn cầu nhằm vinh danh 50 người tiên phong hàng đầu trên mọi lĩnh vực và mọi châu lục đã mở đường cho AI có trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm.
Những người được vinh danh sẽ được mời tham dự một cuộc đối thoại mang tính cột mốc về AIWS Trust Order tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos vào tháng 1 năm 2027, đóng góp cho một sáng kiến quản trị AI quốc tế mà thế giới đang cần một cách cấp thiết.
Boston Global Forum · AI World Society
BostonGlobalForum.org · aiws.net
Boston, Massachusetts · 2026
Nguồn: https://bostonglobalforum.org/publication/16058/
